Jelenа Đ. Lopičić Jančić

  • Adresa: /
  • Email: /
  • Telefon: /
  • LinkedIn: /

PERIODIKA

KONZULAT KRALJEVINE SRBIJE U PRIŠTINI 1889-1912. GODINE

Ovaj članak obrađuje osnivanje i rad Konzulata Kraljevine Srbije u Prištini od 1889-1912. godine Posle Berlinskog kongresa, od 1878. godine kada je Srbija i zvanično međunarodno pravno priznata kao nezavisna država, mogla je da otvara svoja diplomatsko-konzularna predstavništva u inostranstvu. Srbija je svoju spoljnu politiku usmerila na oslobađanje Kosova i Metohije i Makedonije koji su bili preko četiri veka okupirani od strane Turske. Prisustvo zvanične Srbije bilo je uglavnom svedeno na kulturno-prosvetni rad kao i kroz pomoć Srpskoj pravoslavnoj crkvi. Nad srpskim stanovništvom su svakodnevno vršeni masovni teški zločini i pljačke imovine od strane Albanaca uz podršku Turske. Brojne diplomatske intervencije Srbije kod Turske u Carigradu kao i kod tadašnjih velikih sila Rusije, Austrije, Francuske, Engleske i Italije samo su delimično uspevale, ali masovni zločini Albanaca na Kosovu i Metohiji uz podršku turskih vlasti nastavili su se sve do 1912. godine kada je Turska konačno proterana iz Kosova i Metohije, Makedonije, Crne Gore i najvećeg dela Grčke. Za svo vreme postojanja u trajanju od 23 godine Konzulat Srbije u Prištini je poslao Ministarstvu inostranih dela u Beogradu na hiljade izveštaja, telegrama i drugog pisanog materijala o čitavoj političkoj, kulturno-prosvetnoj i verskoj situaciji na Kosovu i Metohiji.

PERIODIKA

RATNI ZLOČINI PROTIV CIVILNOG STANOVNIŠTVA IZVRŠENI ZA VREME DRUGOG SVETSKOG RATA U BEOGRADU 1941-1944.

U članku se obrađuje međunarodno pravni aspekt ratnih zločina koji su izvršeni u Beogradu za vreme nemačke okupacije 1941-1944. godine. Nemačka vojska, Gestapo kao i kvislinška Specijalna policija su za vreme navedene okupacije izvršili masovne ratne zločine nad civilnim stanovništvom Beograda. Ratni zločini su počeli bombardovanjem Beograda 6. aprila 1941. godine, kada je poginulo oko 5.000 civila, porušeno 50% celokupnog stambenog fonda i uništena najveći deo infrastrukture. Nemački okupator odmah počinje sa progonom, hapšenjem i ubijanjem Jevreja i Roma, i donošenjem rasističkih zakona. Nemački okupator formira koncentracioni logor na Sajmištu i na Banjici, gde su bili zatvoreni Jevreji, Romi, antifašisti, levičari, komunisti i svi koji nisu odobravali nemačku okupaciju. Sva navedena lica nisu mogla da budu hapšena, zatvarana u logor i ubijana, jer za to nisu postojali bilo kakvi međunarodno pravni osnovi. U Jajincima se vrše masovna streljanja čiji broj nikada neće biti utvrđen, ali realne procene su preko 120.000 ubijenih. Nemačka okupa­ cija Beograda od 1941. do 1944. godine je najteži period u hiljadogodišnjoj istoriji Beograda. Svi ratni zločini koji su izvršeni od strane nemačkog okupatora kao i od strane kolabracionista bili su protivni postojećem međunarodnom pravu, Haškim konvencijama iz 1907. godine i Ženevskim konvencijama iz 1929. godine koje je Nemačka bila potpisnik.

PERIODIKA

MEĐUNARODNOPRAVNA ZAŠTITA RANЈENIKA, BOLESNIKA I SANITETSKOG OSOBLЈA

Ratovi i oružani sukobi koji su nastali još u davna vremena sa stvaranjem prvih država nastavili su se u kon­tinuitetu sa manjim ili većim prekidima sve do današnjih dana. U svim ratovima i oružanim sukobima najviše su pored vojnika stradala i civilna lica, ratni zarobljenici, ranjenici, bolesnici i sanitetsko osoblje. U to vreme nisu postojala nikakva opšte usvojena pravila za vođenje ratova, niti izbor sredstava koja se mogu upotrebljavati, niti koja su lica zaštićena u ratovima. Tek u drugoj polovini XIX veka nastaje prva kodifikacija pravila ratnog prava i to osnivanjem Međunarodnog Crvenog krsta u Ženevi 1863. godine. Vrlo brzo je došlo do donošenja niza međunarodnih konvencija kojima se reguliše ratno pravo. Na ovaj način je prvi put u istoriji civilizacije na međunarodnom pla­nu izvršena međunarodna kodifikacija ratnog prava i na određeni način ublažila sve strahote stradanja i patnje vojnih i civilnih lica. U navedenim međunarodnim konvencijama značajno mesto zauzimaju sanitetske vojne i civilne službe koje imaju posebnu zaštitu bez obzira kojoj zaraćenoj strani pripadaju. Dalja progresivna humanizacija rat­nog prava nastavlja se i u XX veku kada se usvajaju poznate i opšte prihvaćene Ženevske konvencije iz 1929. godine, Ženevske konvencije iz 1949. godine i Dopunski protokoli uz ove Konvencije iz 1977. godine. Iako navedene Ženevske konvencije iz 1949. godine i Dopunski protokoli uz ove Konvencije iz 1977. godine nisu savršene i sveobuhvatne, one predstavljaju veoma važan i nezaobilazan međunarodni instrument zaštite civilnog stanovništva, ratnih zarobljenika, ranjenika, bolesnika, brodolomnika i sanitetskog osoblja u svim ratovima i oružanim sukobima, a opravdale su svoje postojanje u humanizaciji ratova i oružanih sukoba.

PERIODIKA

MEĐUNARODNO PRAVNI ASPEKT RATNIH ZLOČINA MAĐARSKE IZVRŠENIH ZA VREME DRUGOG SVETSKOG RATA 1941-1944. GODINE U VOJVODINI

U članku je obrađen međunarodno pravni aspekt ratnih zločina koji su izvršeni za vreme Drugog svetskog rata 1941-1944. godine u Vojvodini od strane mađarske okupacione vojske kao i njihovih lokalnih mađarskih pomagača “nemzetera”. Masovni ratni zločini su izvršeni nad Srbima, Jevrejima, Romima, drugim nemađarskim stanovništvom pripadnicima i simpatizerima narodnooslobodilačkog pokreta. Mađarska okupaciona vlast u Bačkoj, Baranji kao i u Mađarskoj formirala je čitav niz koncentracionih logora za Srbe, Jevreje, Rome i druge nemađarske narode. U navedenim koncentracionim logorima koji su većinom bili logori smrti bilo je nekoliko desetina hiljada interniranih Srba, Jevreja, Roma i drugih nemađarskih naroda. Pored muškaraca bilo je žena, dece, staraca i nemoćnih i bolesnih lica, koja ni po kakvim međunarodnim propisima nisu mogli da imaju status ratnih zarobljenika, jer jednostavno nisu bili vojnici. Obrađen je i najstravičniji ratni zločin koji je izvršila mađarska okupaciona vlast 21-23. januara 1942. godine, poznat kao „Racija u Južnoj Bačkoj“, kada je ubijeno preko 4.000 Srba, Jevreja, Roma i drugih ljudi nemađarske nacionalnosti. Takođe je obrađen poznati slučaj mađarskog ratnog zločinca kapetana dr. Šandora Kepiro. Dat je i osvrt na pokušaj revizije istorije Prvog i Drugog svetskog rata od strane poraženih država, da bi se agresori i ratni zločinci prikazali kao žrtve, a žrtve kao zločinci.

ç