Dragan Stanar

  • Adresa: /
  • Email: /
  • Telefon: /
  • LinkedIn: /

Faculty of International Politics and Security, University UNION Nikola Tesla Belgrade

PERIODIKA

VOJSKA I TERORIZAM: ALTERNATIVNA PERSPEKTIVA OPRAVDANOSTI UPOTREBE ORUŽANIH SNAGA PROTIV TERORIZMA

U ovom radu autor se bavi pitanjem opravdanosti upotrebe oružanih snaga, tj. vojske protiv terorizma. Cilj rada jeste ispitivanje kompatibilnosti misije i prirode oružanih snaga, sa osvrtom na Vojsku Srbije, sa terorizmom kao oblikom političkog nasilja. Analizom definicija terorizma, ali i problema prilikom definisanja ovog fenomena, autor nastoji pokazati da je taj oblik političkog nasilja moguć samo i isključivo u miru. Sa druge strane, borbena upotreba vojske mora se ograničiti samo na stanje rata, dok u stanju mira vojska svoje dodatne zadatke može vršiti samo neborbeno. U sadašnjoj paradigmi terorizma, koja je aktuelna od 2001. godine, upotreba vojske ima izuzetno negativne implikacije. Brisanjem granice između rata i mira, što je jedan od rezultata savremenog „rata protiv terorizma“ omogućava se policizacija vojske i upotreba protiv terorizma, ali se svet istovremeno uvodi u veoma opasno stanje permanentnog kvazi-rata, u kojem svako ko se označi kao terorista istovremeno gubi i prava kriminalca u miru i prava borca u ratu.

PERIODIKA

ETIČKI ČINILAC BORBENOG MORALA

Višeznačost pojma moral je u vojnom diskursu naročito evidentna, ali i nedovoljno definisana. Ova nedovoljna pojmovna razjašnjenost prouzrokuje razne vrste implikacija i praktičnih problema, koji se najviše manifestuju u vidu zanemarivanja ili potpunog ignorisanja vrednosnog značenja pojma moral u vojnom diskursu, redukujući pri tome značenje pojma moral u vojsci samo na borbeni moral. Borbeni moral predstavlja više psihološko-andragošku nego etičku kategoriju, a je njegovo izjednačavanje sa celokupnom sadržinom vojnog etosa površno, pogrešno i štetno. Cilj ovog rada jeste da pokaže da vrednostno značenje termina moral nije u koliziji sa borbenim moralom, već naprotiv – da su ova dva značenja komplementarna, i da oba moraju biti deo onoga što podrazumevamo pod vojnom etikom ili vojnim etosom. Metodom analize istorijskih iskustava i savremenih dešavanja i indukcijom pojedinačnih stavova direktnih učesnika u oružanim sukobima skupljenih tokom godina, uz strukturnu analizu pojma borbenog morala, autor kroz argumentovanje neophodnosti prepoznavanja i vrednosno-moralnog, tj. „etičkog“ činioca borbenog morala kao važne determinante borbenog morala u procesu naučne sinteze pokazuje nužnu i neraskidivu vezu oba značenja pojma moral unutar vojnog etosa. Zanemarivanje uticaja kršenja moralnih normi na stanje borbenog morala predstavlja opasan redukcionizam koji može imati dalekosežne negativne implikacije po vojsku i društvo.

PERIODIKA

MOGUĆNOST POBEDE KAO KRITERIJUM JUS AD BELLUM KONCEPCIJE TEORIJE PRAVEDNOG RATA

Kriterijum mogućnosti pobede (racionalnih izgleda pobede) u ratu predstavlja jedan od najkontraverznijih kriterijuma Jus ad Bellum koncepcije, elementa teorije pravednog rata, i veoma često se pogrešno interpretira. Ovaj rad ima za cilj da pokaže da se kriterijum mogućnosti pobede opravdano nalazi u teoriji pravednog rata, objašnjavajući kome se zapravo on obraća, i prema kome su moralno odgovorni oni koji ga krše. Takođe, rad će ponuditi i objašnjenje i primer izuzetka od važenja ovog kriterijuma, i to na primeru Topličkog ustanka u Prvom svetskom ratu. Pored toga, rad će objasniti i na koji je način ovaj kriterijum veoma snažan argument za tradicionalno shvatanje nužne odvojenosti Jus ad Bellum i Jus in Bello koncepcija unutar teorije pravednog rata. Konačno, namera je pokazati zašto je poštovanje ovog kriterijuma teorije pravednog rata nužno za sve nacije, a pogotovo za one nacije čiji identitet počiva na idejama žrtvovanja i transcendencije ovozemaljskog, kakva je i srpska nacija.

PERIODIKA

REVISIONISM AND NEW CONFLICTS: NEGATION OF THE POSSIBILITY OF WAR

This paper aims to prove how revisionism of the traditional just war theory introduces a new generation of war. These new revisionist wars are actually theoretical and propaganda wars against the possibility of war and thus sovereignty of states. They criminalize the conflict, transforming it into global police action of large powers with mighty propaganda machineries and international influence against “criminal” smaller states which theoretically lose their right of self-defense. We offer an abundance of reasons why revisionism that postulates moral asymmetry of combatants is false and ill-founded, and analyze its implications on wars. By analyzing new conflicts from the perspective of revisionism, we prove that these conflicts lack the necessary elements and attributes of war, and that they cannot be defined as such. Finally, we express our belief that revisionism of the just war theory is an elaborate attempt to negate the possibility of war for sovereign countries, thus negating its freedom and an attempt to theoretically justify violent modes of globalization and neo-imperialism.

ç