Đorđe Vuković

  • Adresa: /
  • Email: /
  • Telefon: /
  • LinkedIn: /

Fakultet političkih nauka, Univerzitet u Banjoj Luci.

PERIODIKA

DEJTON, KRAJ ILI POVRATAK POLITIČKE RAVNOTEŽE

Pandemija koronavirusa koja je početkom 2020. godine uzdrmala svijet, Bosnu i Hercegovinu zatekla je u jeku oštre političke, ali i naučne debate o nužnosti revizije Dejtonskog mirovnog sporazuma s jedne i njegove odbrane i afirmacije, s druge strane. Uoči obilježavanja dvadesetpetogodišnjice potpisivanja međunarodnog ugovora koji je zaustavio građanski rat u centralnoj republici bivše Jugoslavije, zapadne diplomate, regionalni politički lideri i stručni krugovi aktuelizovali su pitanje vitalnosti Dejtonskog sporazuma, njegove funkcionalnosti i perspektivu države koja se nalazi posljednja u redu kandidata za članstvo u Evropskoj uniji, opterećena starim nacionalnim antagonizmima i suprotstavljenim političkim voljama tri konstitutivna naroda BiH. Autor ovog teksta ukazuje na paradigme o uzrocima bosanskohercegovačke političke i društvene krize, konflikte u razmatranjima načina njenog razrješavanja i dominatna obilježja političke kulture u podijeljenom društvu BiH kao nezaobilaznog faktora u razumijevanju političkih procesa. Stajalište je da Dejtonski sporazum nije uzrok nacionalnih, političkih, etničkih i kulturnih problema u BiH, već suprotno – da je on posljedica dugog istorijskog iskustva, suprotstavljenih kultura i politika sjećanja, nacionalnih karaktera i, prije svega, političke volje tri konstututivna naroda. Zaštita kolektivnih prava i sloboda u BiH nisu i ne mogu se predstavljati kao ugrožavanja pojedinačnih i manjinskih, ali ni kao „etničke podjele“ i „nacionalističke težnje“. Ustavno pozicioniranje konstitutivnih naroda u BiH (ono što je nekada smatrano „nacionalnim ključem“) nije prelazno rješenje do stanja u kojem bi važio „jedan čovjek – jedan glas“, već jedini temelj na kojem se može očuvati mir i graditi zajednički život.

PERIODIKA

SOCIJALNI RASCEPI I POLJE POLITIKE - SLUČAJ SRBIJA

Već četvrt veka dugo trajanje tranzicije u Srbiji, njen spiralni, na momente čak involutivni tok zahteva da se analiziraju osnovne, dubinske linije unutrašnjih podela i rascepa, ali i set spoljnih faktora koji određuje u znatnoj meri, kako tok i efekte prethodnih podela i sukoba, tako i budući razvoj. Pri tome centralna, regulativna uloga sfere politike u tranzicionim društvima prosto nameće pitanje načina transfera i prerade ključnih socijalnih podela i razlika u političke projekte, sporove i konflikte. Za političko-sociološki pristup ključnu dilemu i izazov predstavlja odgovor na pitanje u kakvoj su međusobnoj vezi socijalni status i pripadnost građana , set temeljnih političko-kulturnih vrednosti koje dele i njihova politička i partijska identifikacija. Visok stepen korelacije između ovih dimenzija grupnih identiteta išao bi u prilog tvrdnji da su partije i partijski sistem u velikoj meri institucionalizovani i stabilizovani. Autori ponuđeni hipotetički okvir testiraju na primeru socijalnih i političkih (ne) pri­lika u Srbiji.

PERIODIKA

KOLIKO BUDUĆNOST REPUBLIKE SRPSKE ZAVISI OD „PATRIOTSKOG ČULA“ SRBIJE?

U ovom tekstu autor razmatra tezu da Republika Srpska, izložena neprestanim pritiscima izvana i opterećena brojnim slabostima iznutra, još ne može da se proglasi jedinom i konačnom pobjedom srpskog naroda u nizu nacionalnih poraza tokom procesa raspada jugoslovenske države. Iako zapadne sile godinama nastoje da unitarizaciju BiH ostvare diplomatskim ucjenjivanjem Srbije, ona i dalje, kao potpisnica i garant Dejtonskog sporazuma, drži ključeve političkog opstanka Republike Srpske. Sporazumom o specijalnim i paralelnim vezama obavezana je na brigu o njenoj ekonomskoj i kulturnoj vitalnosti, ali iznad svega nacionalni opstanak ovog dijela srpskog stanovništva zavisi od svakodnevnih i strateških oslonaca na Srbiju. Odgovornost Beograda prema sunarodnicima sa druge strane Drine počiva prije svega na senzibilitetu „patriotskog čula“ (Cvijić) i čvrstini „srpskog stanovišta“ (Crnjanski), ali i dovoljno jasnom uvjerenju kako svaki izostanak međusobnog razumijevanja, saradnje, jedinstvenog djelovanja, koji može da bude poguban za Republiku Srpsku, radikalno pogoršava državne interese Srbije i dovodi u pitanje nacionalnu budućnost. Bez obzira koliko bremenita bila politička i socijalna pitanja s obje strane Drine, uprkos državnim granicama, suprotnim interesima Brisela, Berlina ili Vašingtona, srpska poli­tika i inteligencija imaju nacionalnu odgovornost, ali i dovoljno povoljne uslove da ostvaruju zadatak ujedinjavanja srpskog kulturnog prostora, podizanja nacionalne svijesti i afirmacije političkih sloboda.

ç