PORODICA KAO KATEGORIJA KOLEKTIVNIH POLITIČKIH PRAVA

Aleksandar Fatić

Aleksandra Bulatović

Sažetak

Pitanja o ljudskim pravima se danas diskutuju pre svega u kontekstu individualnih prava, kao suprotstavljenih kolektivnim interesima. U skladu sa dugom liberalnom političkom tradicijom, ljudska prava se uglavnom sagledavaju kao suštinski protivna kolektivnim pravima, koja mogu ograničiti slobodu pojedinca da pravi izbore koji bi mogli ugroziti relevantne kolektivne interese. U ovom tekstu se ljudska prava sagledavaju kao izvedena socijalna prava. Kao što priroda i identitet zajednice kojoj pojedinac pripada bitno određuju identitet tog pojedinca (Agambenov pojam „Socialitas”, ili „društvenosti”), individualna prava nemaju puno značenje van konteksta vrednosti, prava i interesa zajednice. Opisani kontekst tek omogućava postojanje autentičnog i čvrstog pojma nacionalnog interesa. Po definiciji, nacionalni interesi su povezani sa kolektivnim pravima i vizijama zajednice; oni nikad ne počivaju na pogledima i stavovima individualnog, izolovanog pojedinca. Jedno od ključnih kolektivnih prava, i u isto vreme kolektivnih interesa, koje konstituiše nacionalni interes je skup prava porodice. U ovom tekstu se argumentiše da odgovarajuća zaštita porodice i porodičnih prava baca senku na samu pretpostavku o moralnosti i političkoj legitimnosti različitih savremenih ideologija, uključujući i feminističku ideologiju, koje sugerišu da, umesto da se štite prava i interesi porodice kao primarni nacionalni interes, država treba da štiti pojedince od porodice. Ideologije koje porodicu predstavljaju kao toksičnu, kao izvor pretnje individualnoj dobrobiti, u stvari su antisocijalne, totalitarne ideologije. Najveći broj argumenata koje takve ideologije iznose protiv porodice u stvari se sa jednakom snagom mogu primeniti protiv socijalnosti bilo kog tipa. Stoga u ovom tekstu argumentujemo da se Agambenov „moralni imperativ” da svaki pojedinac doprinosi, na načine koji su mu na raspolaganju, socijalnosti njegovog društva, odnosi na odgovarajuće razumevanje porodice i treba da se shvati kao sama osnova anti-totalitarnog mišljenja.

Reference

• Agamben, Giorgio, and Adam Kotsko. 2013. Opus Dei: An Archaeology of duty. Stanford: Stanford University Press.
• Almond, Brenda 2008. “Family: Social construction or natural phenomenon?.ˮ Studies: An Irish Quarterly Review 97 (385): 29–43.
• Almond, Brenda. 2006. The fragmenting family. Oxford: Clarendon Press.
• Amato, Paul R. 2010. “Research on divorce: Continuing trends and new developments.” Journal of Marriage and Family 72: 650–666. https://www.jstor.org/stable/40732501.
• Ashworth, Andrew. 1996. Censure and sanctions. Oxford: Oxford University Press.
• Braithwaite, John, and Philip Pettit. 1992. Not just deserts: A republican theory of criminal justice. Oxford: Oxford University Press.
• Chopra, Deepak. 1993. Ageless body, timeless mind. New York: Random House.
• CNN. 2022. “June 24, 2022, Roe vs. Wade news.ˮ https://edition.cnn.com/politics/live-news/roe-wade-abortion-supreme-court-ruling/index.html.
• Declaration of Independence: A Transcription. 1776. National Archives. Poslednji pristup 17.5. 2021), https://www.archives.gov/founding-docs/declaration-transcript.
• Dragišić-Labaš, Sanja. 2019. „Partnersko nasilje, tradicionalni stavovi i upotreba alkohola u Srbiji.”  Crimen 10 (2): 109–121.
• Đurković, Miša. 2021. „Presuda VKS je razlog za smenu Brankice Janković.” Novi standard. Poslednji pristup 17. 5. 2021. https://standard.rs/2020/08/05/m-djurkovic-presuda-vks-je-razlog-za-smenu-brankice-jankovic/.
• Erler, Michael and Malcolm, Schofield. 2005. “Epicurean ethics.ˮ In The Cambridge history of Hellenistic philosophy, eds. Keimpe Algra, Jonathan Barnes, Mansfeld  Jaap and Malcolm Schofield, 642–674. Cambridge: Cambridge University Press.
• Fatić, Aleksandar. 2021. “In defence of integrative violence: How can philosophical practice augment organic social controlˮ. Synthesis Philosophica 36 (1): 109–124.
• Fatić, Aleksandar. 2022. Philotherapy: The philosophical integration of pychotherapy. Maryland: Lexington Press (u pripremi za štampu).
• Feinberg, Mark E., Solmeyer, Anna R. and Susan M. McHale. 2012. “The third rail of family systems: Sibling relationships, mental and behavioral health, and preventive intervention in childhood and adolescence.ˮ Clinical Child and Family Psychology Review 15: 43–57. doi: doi.org/10.1007/s10567-011-0104-5.
• Frankl, Viktor. 1978. The unheard cry for meaning. New York: Simon and Schuster.
• Grossman, Dave. 2009. On killing. New York: Back Bay Books.
• Harari, Zuval Noah. 2011. Sapiens: A brief history of humankind. London: Vintage.
• Hornaj, Karen. 2004. Neurotična ličnost našeg doba. Beograd: Čigoja. Prevod Dušan Kosović i Radomir Šaranović.
• Jeffries, Sherryl, and Candace Konnert. 2002. “Regret and psychological well-being among voluntarily and involuntarily childless women and mothers.” The International Journal of Aging and Human Development 54, 2. doi: https://doi.org/10.2190%2FJ08N-VBVG-6PXM-0TTN.
•  Ljotić, Dimitrije. 2003. „Dva izlaza.ˮ U Sabrana dela, tom 2. Beograd: Iskra.
• Pavićević, Olivera, i Aleksandra Bulatović. 2018. „Otpornost, dobrobit i društveni kapital: sadejstva i kolizije.” Kultura polisa 15 (35):  531–544.
• Pettit, Philip. 1999. Republicanism: A theory of freedom and government. Oxford: Oxford University Press.
• Seligman, Adam B. 2000. The problem of trust. Princeton: Princeton University Press.
• Siegel, Bernie. 2009. Ljubav, medicina I čuda. Prevod: Jelena Marković. Beograd: Plavi jahač.
• Vasiljević, Lidija. 2008. „Feminističke kritike pitanja braka, porodice i roditeljstva.” U Neko je rekao feminizam: Kako je feminizam  utricao na žene XXI veka, ur. Adriana Zaharijević, : 94–119. Beograd: Žene u crnom; Centar za ženske studije i istraživanje roda; Rekonstrukcija Ženski fond.
• Veselinović, Dobrica. 2022. Twitter. 25 jun 2022. https://twitter.com/dobrinacelnik/status/1540468574115995653?t=XHeeDMaKpzO4uu-15YOgYQ&s=03.
• Waldron, Jeremy. 2012. Dignity, rank and rights. Oxford: Oxford University Press.