Tema broja

OGLEDI I STUDIJE

ETNOGENEZA, IDENTITET I DEMOGRAFSKI RAZVOJ VLAHA U SRBIJI

Sažetak

Na etničkoj karti Srbije vlaška etnička zajednica zauzima posebno mesto, specifična po mnogim svojim karakteristikama – poreklo, jezik, tradicija, običaji, demografski razvoj i dr.). U radu se proučava etnogeneza Vlaha, kroz prizmu složenih istorijskih, migracionih, etnogenetskih, integracionih i asimilacionih procesa, sagledavanjem različitih teorija, stavova i mišljenja, često dijametralno suprotnih, što implicira na zaključak da ova tema još uvek nije u dovoljnoj meri istražena i da zahteva multidisciplinarni pristup. Analiza populacionog razvitka Vlaha, bazirana na popisnim podacima (19482011), pokazuje velike varijacije u njihovoj brojnosti kao rezultat česte promene nacionalne pripadnosti, dok su kod deklarisanja o maternjem jeziku stabilniji izjašnjavajući se za svoj etnos. Iako je u određenoj meri prisutna alterofonija, vlaški jezik se održao do danas, što je od velike važnosti za očuvanje njihovog nacionalnog i lingvističkog identiteta, dok je ujedno poznavanje zvaničnog jezika neophodno za punu integraciju u društveni, kulturni i politički život Srbije.

Ključne reči:

Reference

    • Bugarski, Ranko. 2016. „Jezik, multikulturalizam i interkulturalizam.” U Stanje i perspektive multikulturalizma u Srbiji i državama regiona, ur. Vojislav Stanovčić i Goran Bašić, 111-118. Beograd: Srpska akademija nauka i umetnosti, Institut društvenih nauka.
    • Cvijić, Jovan. 1966. Balkansko poluostrvo i južnoslovenske zemlje. Beograd: Zavod za izdavanje udžbenika.
    • Cvijić, Jovan. 1922. Metanastazička kretanja, njihovi uzroi i posledice. Beograd: Srpski etnografski zbornik.
    • Ćirković, Svetlana. 2007. „Tradicionalna kultura Vlaha severoistočne Srbije.” U Položaj nacionalnih manjina u Srbiji, ur. Vojislav Stanovčić, 30: 461-481. Beograd: SANU.
    • Dragić, Dragomir. 2002. „Vlasi ili Rumuni iz istočne Srbije i vlaško pitanje – pitanja i odgovori”, Helsinške sveske, 14: 22-31. Beograd: Helsinški odbor za ljudska prava u Srbiji.
    • Dragić, Dragomir. 2004. Istraživanje zaturene istine o Vlasima. Bor: Forum za kulturu Vlaha.
    • Draškić, Miroslav. 1969. „Poreklo stanovništva i etnički procesi u selima Negotinske opštine.” Glasnik Etnografskog muzeja u Beogradu, 31-32: 11-64.
    • Draškić, Miroslav. 1975. „Naselja, poreklo stanovništva i etnički procesi u opštini Bor.” U Savremeni procesi etničke simbioze slovensko-romanskog stanovništva u SI Srbiji, ur. Slobodan Zečević, 38: 11-26. Beograd: Glasnik Etnografskog insituta SANU.
    • Durlić, Paun. 2020. Vlasi na zalasku sunca. Majdanpek: Udruženje građana Pekus.
    • Durlić, Paun. 2010. Sveti jezik vlaškog hleba. Beograd: Balkankult fondacija.
    • Đorđević, Tihomir. 1906. Kroz naše Rumune. Beograd.
    • Đurić, Vladimir, Darko Tanasković, Dragan Vukmirović, i Petar Lađević. 2014. Etnokonfesionalni i jezički mozaik Srbije. Beograd: Republički zavod za statistiku.
    • Lutovac, Milisav. 1960. „Etnički sastav i etnička struktura u Timočkoj krajini.” U Rad Kongresa folklorista Jugoslavije u Zaječaru i Negotinu 1958.godine, ur. M. Lalević, 13-39. Beograd.
    • Marjanović, Miloš. 1981. Društvene i kulturne promene u selima vlaške etničke zajednice Negotinske krajine. Beograd: Etnografski institut, SANU.
    • Mihajlović, Tamara. 2014. „Vlasi u Republici Srbiji prema rezultatima popisa 2011. godine.” Demografija, 14: 212-227.
    • Mutavdžić, Predrag. 2008. „O etnonimu Vlasi u značenju Srbi.” Zbornik Matice srpske za slavistiku, 74: 297-306.
    • Petrović, Dragoljub. 1966. „Iredenta fašističкe Rumunije u severoistočnoj Srbiji 1941-19441.” Jugoslovenski istorijski časopis, 3-4: 40-51.
    • Petrović, Dragoljub. 1968. „Važniji momenti iz istorije nastanka Vlaha u severoistočnoj Srbiji.” Razvitak, 2: 44-49.
    • Petrovic, S. Dragoljub. 1996. „Vlasi severoistocne Srbije kao etnički entitet.” U Položajmanjina u Saveznoj Republici Jugoslaviji, ur. Miloš Macura, Vojislav Stanovčić, 19: 795-807. Beograd: SANU, Odeljenje društvenih nauka.
    • Perić, Miodrag. 2014. Vlasi severoistočne Srbije. Petrovac na Mlavi: Nacionalni savet Vlaha.
    • Petrović, Ruža. 1987. Migracije u Jugoslaviji i etnički aspekt. Beograd: Istraživačko- izdavački centar SSO Srbije.
    • Petrović, Ruža. 1994. „Etnička pripadnost roditelja i dece.” Jugoslovenski pregled, XXXV, 3-4: 22-39.
    • Poulton, Hugh. 1997. “Insiders and Outsiders: the Transnational Minorities – Jews, Armenians, Vlachs and Roma.” International Report, 6: 37-51.
    • Raduški, Nada. 2007. Nacionalne manjine u Centralnoj Srbiji – etničke promene i demografski razvoj. Beograd: Institut društvenih nauka.
    • Raduški, Nada. 2011. „Demografske komponente nacionalnog identiteta.” Srpska
    • politička misao, 31 (1): 321-336. doi.org/10.22182/spm.3112011.15.
    • Raduški, Nada, 2013. „Nacionalna pripadnost stanovništva Srbije po popisu 2011. godine.” Srpska politička misao, 39 (1): 11-28. doi.org/10.22182/spm.3912013.1.
    • Republički zavod za statistiku [RZS]. 2012. Popis stanovništva, domaćinstava i stanova 2011. u Republici Srbiji, Nacionalna pripadnost, podaci po opštinama i gradovima, knjiga 1. Beograd: Republički zavod za statistiku.
    • Republički zavod za statistiku [RZS]. 2013. Popis stanovništva, domaćinstava i stanova 2011. godini u Republici Srbiji, Veroispovest, maternji jezik i nacionalna pripadnost, knjiga 4. Beograd: Republički zavod za statistiku.
    • Republički zavod za statistiku [RZS] 1954. Konačni rezultati popisa stanovništva 1948, knjiga 9. Beograd: Republički zavod za statistiku.
    • Sikimić, Biljana. 2002. „Etnički stereotipi u Vlasima u Srbiji.” U Kulturni i etnički identiteti u procesu globalizacije i regionalizacije Balkana, ur. Ljubiša Mitrović, 187-199. Niš: JUNIR, Centar za balkanske studije.
    • Spasovski, Milena. 1994. “Teritorijalni razmeštaj naroda i nacionalnih manjina u SR Jugoslaviji.” Jugoslovenski pregled, 1: 3-18.
    • Stojadinovi, Miša, i Dragan Trailović. 2017. „Vlasi kao etnička grupa u Srbiji.” U Anatomija rumunske politike, ur. Zoran Miloševi, 234-249. Šabac: Centar za akademske reči.
    • Vesić, Miladin. 1978. Stanovništvo i migracije u istočnoj Srbiji, posebna izdanja,
    • knjiga 31. Beograd: Geografski institut Jovan Cvijć, SANU.
    • Vlahović, Petar. 1980. „Neke etnološke odrednice Vlaha severoistočne Srbije.” Zbornik radova Muzeja rudarstva i metalurgije, 1: 103-111.
    • Vlahović, Petar. 1967. „Etnička simbioza stanovništva u severnoistočnoj Srbiji.” Razvitak, 4 (5): 86-92.
    • Vlahović, Petar. 1998. „Etnički procesi i etnička simbioza stanovništva severnoistočne Srbije.” U Etnički odnosi Srba sa drugim etničkim zajednicama, ur. Nikola Pantelić, 95-107. Beograd: Etnografski institut, SANU.
PERIODIKA Srpska politička misao 1/2021 1/2021 УДК 39+314(=135.1)(497.11) 251-271
ç